روزنوشت يك دبير خبر

تجریش، دستی را می کشم و می ایستم در سرازیری یک خیابان فرعی .  بعد ازخط تاکسی ها . می روم  و برمی گردم . ماشین نیست .  نگاه خسته ام سر می خورد  روی جرثقیل ها. یک  لشکرند . هیچ  کدام گردن  نمی گیرند . می پرم اداره راهنمایی و رانندگی . تا توضیح می خواهم، سگرمه شان در هم می رود . می گویند لابد در حریم بوده ای  و دیگر میدان به گفت و گو نمی دهند .  بقیه ، حرف های بی ربط  است که : ما در آفتاب می ایستیم . ما دود کثیف می خوریم . ما هم  از همین مردمیم . ما هم شهید داده ایم . مآ.... مآ.... مآ....  

بحث بالا می گیرد و من رسما اخراج می شوم . حواله ام می دهند به سروان "  ش " در میدان قدس . یک نفس می دویم تا میدان . با زن و بچه . وسط خیابان، بازویم کشیده می شود . کفش همسرم نیست . جا مانده است آن جلو . می خندیم به این مضحکه تلخ و لنگه کفش را می قاپیم و هراس زده از ویراژ ماشین ها می گریزیم . 

سروان " ش" از راه  می رسد . بی خبر است . توقیف، دستور او نیست . این یعنی قبلی ها دروغ گفته اند . می نشینیم تاکسی تا سه راه اقدسیه . پارکینگ نیاوران به لانه مورچه می ماند . جرثقیل ها دم به دم ماشین خلق الله را می کشند و می آورند.  بوی گند لنت ، فضا را برداشته است . دود از چرخ های ماشین من هم بلند است. روغن از چرخ های عقب  بیرون زده و سینی ماشین، زیر زنجیر مچاله شده است .  

خورشید دارد می نشیند. نگهبان پارکینگ، مشهدی است. از روستایی در بجنورد آمده و زود گرم می گیرد . قبله را می پرسیم و تا نماز می خوانیم ، سفره دل پهن می کند .  300 تومان درآمد دارد . با سهمی بزرگ از تورم و البته نفرین شبانه روزی مردم .  دل نگران و ناامید  است . سر به تاسف می جنباند که  دیگر رای او احمدی نژاد نخواهد بود.  کاری از من ساخته نیست . نه برای این نه برای آن ! دلداری اش می دهم و او را در خلوت اش رها می کنم .  

ساعت کم کم می رود به حوالی 8 شب . قبض ویژه خودروهای متوقفی را به اصرار گرفته ایم و افتاده ایم به تکاپو . کار به ستاد ترخیص بکشد، یک دور تسبیح مدرک می خواهند . دوری راه هم تن را می لرزاند: خیابان آزادی،  زنجان شمالی،  پشت کلانتری 118 ستارخان . تلفن را به اکراه برمی دارم و دوست خبرنگاری را واسطه می کنم . خرش می رود . کمتر از 10 دقیقه بعد ، سرهنگ " پ"  تلفنی به رئیس پارکینگ سفارش می کند و خلاص . 

 35 هزار تومان می سلفم . 20 هزار تومان برای جرثقیل . 2000 تومان بابت پارکینگ و 13 هزار تومان برگ جریمه . روی  برگه خورده است : طرح میادین.  از در که بیرون می آیم  ، نگهبان ساده خراسانی با طعنه های " نور چشمی ، نورچشمی"  بدرقه ام می کند.  

پی نوشت : قانون ندارید ، جریمه چرا می کنید . جریمه می کنید ، ماشین را چرا می برید . ماشین را می برید ، تخریب چرا می کنید . تخریب می کنید توهین چرا می کنید . توهین می کنید ، حاشا چرا می کنید ...

نگاهی به پوشش خبری دادگاه سلیمی نمین در مطبوعات اصولگرا و غیر اصولگرا :

در ماجرای شکایت جاسبی از سلیمی نمین ، بسیاری از روزنامه های اصولگرا یا به اخبار دادگاه و اتفاقات آن وقعی ننهادند یا به نقل قول ها و گزارش های کلی قناعت کردند . برخی می گویند اصولگرایی روزنامه های اصولگرا باید در پوشش خبری این دادگاه نمود پیدا می کرد. فراتر از این برخی می گویند حتی اگر اصولگرایی را کنار بگذاریم ، این دادگاه آن چنان مملو از ارزش های حرفه ای خبر بود که هیچ روزنامه حرفه ای نمی توانست از خیر استخراج چندین تیتر یک و دو از آن بگذرد . قضاوت درباره اینکه دادگاه محاکمه سلیمی نمین به اندازه پرونده " شهلا"  یا شکایت قلعه نوعی از مایلی کهن ارزش داشت یا نه ، به عهده خوانندگان .

   اعتماد :  بی محتوا و گزینشی

خبر تنظیمی روزنامه اعتماد از دومین جلسه دادگاه سلیمی نمین،ذیل عنوان خبرهای "بی محتوا" طبقه بندی می شود ؛ خبری مبهم که بیشتر بر محور کلی گویی و موضوعات کلیشه ای و تکراری می گردد و طبیعتا چیزی هم دستگیر خواننده نمی کند . بخشی از خبر اعتماد برگرفته از خبرگزاری فارس و بخشی  دیگر گزینشی جهت دار از خبر تنظیمی خبرگزاری ایسنا  است .اعتماد ، اتهامات رئیس دفتر مطالعات و تدوين تاريخ ايران را توهین و اهانت با استعمال الفاظ رکیک ، نشر اکاذیب ، ایراد تهمت و افترا ذکر کرده ، بی آنکه اشاره ای حتی کوتاه به دفاعیات او کند.   خبر اعتماد با این جمله آغاز می شود  که" عبدالله جاسبی رئیس دانشگاه آزاد از علیرضا زاکانی نماینده تهران در مجلس شورای اسلامی و رئیس هیات تحقیق و تفحص از آموزش عالی کشور در مجلس هفتم شکایت کرد."  روزنامه اعتماد همچنین بر پیشانی خبری که موضوع وجان مایه اصلی  آن دفاعیات سلیمی نمین در دادگاه بوده ، عنوان  " شکایت جاسبی از زاکانی و سلیمی نمین " را گذاشته است.  این روزنامه حضور علی اکبر هاتفی وکیل  سلیمی نمین در شعبه 1059 دادگاه عمومی را هم - آنجا که حضور  قاضی ، وکلای شاکی پرونده، نماینده دادستان و متهم را یادآور شده – نادیده گرفته  است !

 اعتماد ملی : دریغ از یک جمله دفاعیات متهم !

اخبار دادگاه ها و محاکمه متهمان غالبا بر اساس گفت و گو شکل می گیرد . درچنین خبرهایی نگارش دقیق و منظم گفت و گو مهم تلقی می شود  و بدنه یا متن خبر می بایست  پرسش و پاسخ رئیس دادگاه ، شاکی ، متهم یا وکیل مدافع و شاهد یا شاهدان باشد . با این همه ، روزنامه اعتماد ملی به خبری کوتاه در صفحه 14  اکتفا  کرده است . خبر این روزنامه هم مانند روزنامه اعتماد از جنس خبرهای بی محتواست ؛ در این خبر عناوین  اتهامی سلیمی نمین وحتی شماره شعبه دادگاه برگزار کننده  ذکر شده بی آنکه حتی یک جمله از دفاعیات او یا وکیل اش منتشر شود.

 همشهری : دیدار نوروزی نمایندگان با شهردار تهران !

بیستم فروردین روز خوبی است برای غوطه خوردن در خبرهای تبلیغی و سفارشی و شاید بیات مانند دیدار نوروزی نمایندگان با شهردار تهران . یا از این سوی بام افتاد و از 10 روز مانده به "روز ارتش " به پیشواز رفت و برنامه های این روز را از زبان معاون نیروی زمینی ارتش شرح و تفصیل داد . می شود حتی خبر گرانی موز را بارها و بارها چماق کرد و بر سر رقیبان سیاسی کوبید اما خبر محاکمه سلیمی نمین در دادگاه را به دست فراموشی و مصلحت جویی سپرد و عنوان روزنامه  اصولگرا  را هم  یدک کشید . همشهری به خوبی از پس همه اینها برآمده است .

 ایران :  نقل قول مستقیم و غیر مستقیم

کامل ترین پوشش خبری از محاکمه سلیمی نمین ، شاید متعلق به روزنامه ایران باشد . گزارشی با عنوان "افشاگری سلیمی نمین درباره تخلفات جاسبی دردانشگاه آزاد"  . در این گزارش که با حضور خبرنگار این روزنامه  در دادگاه تنظیم شده ، نه حرف های قاضی، نه متهم ، نه وکلای شاکی و متهم و نه حتی شاهد – یا مطلع –  نادیده گرفته  نشده است . بخشی از اتفاقات دادگاه در گزارش روزنامه ایران به شکل نقل قول مستقیم خبری و بخش دیگر به شکل غیر مستقیم  آمده است .به لحاظ موضوعی نیز  ایران همزمان هم گفته های سلیمی نمین در پاسداشت دانشگاه آزاد به عنوان سرمایه ملی  را انعکاس داده و هم تخلفات و مفسده های مدیریتی مدیری را که به گفته رئیس دفتر مطالعات و تدوين تاريخ ايران می خواهد مادام العمر بماند . انتقاد از دکترای مراوده ای در دانشگاه آزاد ،  کارشکنی در مسیر تحقیق و تفحص مجلس از دانشگاه آزاد ، حساب ویژه و رمزگشایی نشده دانشگاه آزاد  و تعلل در  استعلام از شورای عالی انقلاب فرهنگی برای تایید قانونی بودن ریاست جاسبی بر دانشگاه آزاد از دیگر اظهارات مطرح شده از طرف سلیمی نمین در دادگاه است که به نسبتی متعادل سهمی در پوشش خبری این روزنامه یافته اند.  اما ایران هم جایی بهتر از صفحه 22 برای این خبر نیافته و در صفحه اول ، کوچکترین اشاره ای به آن نکرده است .

 وطن امروز: 100 کلمه

روزنامه وطن امروز در ستونی  ، تنها به خبر انتشار اسناد زاکانی علیه جاسبی پرداخته است . در حالی که خبر تنظیمی در خبرگزاری های رسمی کشور  درباره دادگاه  سلیمی نمین بین شش تا هفت هزار کلمه تنظیم شده ،  حجم این خبر در وطن امروز حداکثر به 100 کلمه می رسد .فانتزی ها در تعطیلات ،  غرور ملی به رنگ قرمز و شکایت مهرجویی از یک ناشر به علت  بایگانی و انتشار ندادن چهار فیلمنامه گاو ، هالو ، پستچی و دایره مینا  از جمله خبرهایی است که پوشش آن در این روزنامه پررنگ بوده است ..

 کیهان : ارجاع به ضمیر سوم شخص مفرد

روزنامه کیهان، دادگاه رئیس دفتر مطالعات و تدوين تاريخ ايران را در صفحه حوادث با تیتر" عباس سلیمی نمین : بحث شخصی با آقای جاسبی ندارم "به شکل معمول اما نسبتا کوتاه پوشش داده است . این روزنامه ، در خبر تنظیمی خود هم نام نیازی وکیل جاسبی و نماینده دانشگاه آزاد را  آورده و هم عبدالصمد خرمشاهی دیگر وکیل دانشگاه آزاد را . با این حال هرچند دو پاراگراف از دفاعیات علی اکبر هاتفی وکیل سلیمی نمین را منتشر کرده ، حتی برای یک بار در متن خبر نامی از او نبرده و دائم در ارجاعات خود از ضمیر سوم شخص " او " استفاده کرده است . در خبر کیهان به سوال قاضی از سلیمی نمین درباره موضوع دکترای افتخاری کردان ،عبارت " دکترای مراوده ای " و دکترای افتخاری " ،  موضوع  عضویت یا عدم عضویت جاسبی دراتحادیه انجمن های اسلامی در انگلیس وهمچنین آنچه که سلیمی نمین از آن با عنوان تخلفات متعدد  از جمله غصب آشکار املاک هادوی نخستین دادستان انقلاب یاد کرده ، اشاره ای نشده است .

 تهران امروز : پیر شی الهی !

در تهران امروز ،  کوچکترین اثری از خبر دادگاه سلیمی نمین نیست . این درحالی است که به اخباری همچون "مولداوی در آستانه انقلاب باغ انگور" ، "قذافی نگران جان اوباما "، " ننه الهی پیر شی"، "دوش گرفتن منظم " و خبرهای ضعیف و کم اهمیت دیگری بیش از وزن حقیقی آن بها داده شده و حتی به عنوان تیتر اصلی،  برجسته و انتخاب شده است .

 حزب الله : صفحه اول

روزنامه حزب الله از معدود روزنامه هایی است که درنیم تای پایین صفحه 1 ، خبر از برگزاری دومین جلسه دادگاه شکایت جاسبی از سلیمی نمین داده است .  این روزنامه سپس جزئیات بیشتر خبر را هم به صفحه 2 ارجاع داده است .

 رسالت : اصولگرایی اصیل  !

روزنامه رسالت  پیر اصولگرای عرصه مطبوعات ، عباس سلیمی نمین پيشكسوت روزنامه نگاري انقلابی  را  به سطری کوتاه هم مهمان نکرده  و دادگاه را در سکوت برگزار کرده است .

 جمهوری اسلامی  ، آفتاب یزد ،  اطلاعات : سکوت ، سکوت و باز هم سکوت  !

این سه روزنامه هم کوچکترین اشاره ای به برگزاری دادگاه سلیمی نمین در پی شکایت دانشگاه آزاد نکرده اند.  همزمان " تقدیر اردوغان از تلاش های خاتمی در زمینه اتحاد تمدن ها"، " تزئین درخت عید پاک با  9200 تخم مرغ رنگی"  و "نانت فرانسه میزبان پانداهای خمیری"از جمله تیترهایی است که بیستم فروردین در این روزنامه ها  درباره آن مطلب و تحلیل  نوشته شده است . بقیه صفحات این روزنامه ها نیز با دیگر اخبار وگزارش ها و  آگهی های مزایده و مناقصه و تاسیس شرکت و حصر وراثت و .... پر شده است .

   جام جم :  تیترهای  امریکایی !

جام جم هم به مانند رسالت از دادگاه سلیمی نمین رئیس دفتر مطالعات و تدوين تاريخ ايران بی تفاوت گذشت ؛   تورقی کوتاه از این روزنامه نشان می دهد که  دستکم پنج تیتر را به خبرهایی داده که کلیدواژه آن اوباما رئیس جمهور امریکا است :" هشدار قذافی به اوباما ، بازگشت اوباما به امریکا ، سردرگمی دولت اوباما ، نارضایتی پاکستان از رفتار دولت اوباما ، استراتژی اوباما در عراق تفاوتی با استراتژی بوش ندارد ". ولابد  به همین دلیل است که در جام جم - روزنامه ای که بیژن مقدم  سخنگوی انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان مدیر مسوول آن است - مجالی حتی کوتاه برای پوشش خبری دادگاه  محاکمه عباس سلیمی نمین اولین دبیر کل انجمن روزنامه‌نگاران مسلمان در دادگاه نمی ماند، حتی در صفحه حوادث ! 

پی نوشت : این گزارش در شماره چهلم نشریه فرهنگی تحلیلی " راه " در بخش رسانه به چاپ رسیده است .

خورشید که ازکمان افق بالا می آید، مکزیکی ها با چشمانی افسرده وپرحسرت پشت پنجره خانه ها ایستاده اند. گریزی از خانه نشینی نیست . دستور این خانه نشینی پنج روزه را رئیس جمهور کشور در بحران صادر کرده است . مکزیکو - پایتخت 17 میلیون نفری مکزیک – اکنون به شهر نفرین شدگان می ماند . 

خیابان ها غرق در سکون اند . وحشت، سایه بی رحم خود را بر سر شهر انداخته است . صنعت گردشگري در آستانه تعطیلی است و اقتصاد پایتخت،  روزانه شصت ميليون دلار زیان می دهد.مدرسه ها ، پارک ها ، سینماها ، استخرهای شنا ، کلوپ های شبانه و حتی برخی وزارتخانه ها حکم تعطیلی دریافت کرده و تنها بیمارستان ها ، بانک ها و وسایل حمل و نقل عمومی فعال اند .در مکزیک 107 میلیون نفری کمتر سابقه ای از این سکون و آرامش به ذهن ها می آید . آرامشی تحمیلی که البته از بیم جان ، اعتراضی را بر نمی انگیزد . ویروس آنفلوانزای خوکی که انتشار آن در ۱۹۱۸ و ۱۹۱۹ هم گزارش شده بود، یک بار دیگر پنجه در پنجه انسان ها انداخته و قربانی می گیرد .گفته می شود ویروس های آنفلوانزا در انسان و مرغ و خوک دست به دست هم داده اند و در جهشی ژنی ، بیماری مرگبار تازه ای را خلق کرده اند . 

 در رودررویی با این بیماری تنفسی ، مجلس نمایندگان مکزیک بودجه ای 380 میلیون دلاری تخصیص داده تا در ساخت آزمایشگاه های پیشرفته و استخدام  پزشکان چیره دست هزینه شود .سازمان جهانی بهداشت سطح هشدار خود را از چهار به پنج بالا برده تا این اپیدمی که مرز نمی شناسد و از هفدهم آوریل به فاصله تنها دو هفته خود را به آمریکا ، کانادا ، ژاپن ، برزیل ، اسپانیا ، نیوزیلند، استرالیا و 20 کشور دیگر رسانده ، بیش از این جهانی نشود .در امریکا وزارت آموزش و پرورش از تعطیلی بیش از چهار هزار مدرسه از بیم شیوع آنفلوانزای خوکی خبر داده است . چین ، ژاپن ،  مکزیک ، استرالیا و السالوادور اسکنرهایی در فرودگاه ها نصب کرده اند تا دمای بدن مسافران را اندازه گیری و موارد مشکوک را شناسایی کنند. کمیسر بهداشت اتحادیه اروپا که به تازگی خود را به نشست اضطراری لوکزامبورگ رساند، به اروپایی ها توصیه کرد به جای دستپاچگی و ترس،  صبر پیشه کنند . با این حال تا زمانی که درمانی مطمئن تر و عملی تر از این دلداری ها پیشنهاد نشود ، کسی به درستی نمی داند آنفلوانزای خوکی با جهان و جهانیان چه خواهد کرد.

"نه" بزرگ مجلس به لایحه دوفوریتی کاهش سن رای دهندگان از 18 به 15 سال نشان داد فضای عمومی مجلس آن چنان هم  که تبلیغ می شود ، همنوا با  دولت نیست . همین هفته پیش بود که رئیس فراکسیون انقلاب اسلامی مجلس ،  ازحمایت بی گفت وگوی 200 نماينده از رئیس دولت فعلی درانتخابات ریاست جمهوری آینده خبر داد. با این همه، لایحه ای تبلیغاتی که رئیس جمهور و وزیر کشور کمتر از 50 روز به انتخابات  پای آن را در دولت امضا کردند ، در مجلس تنها 57 رای موافق از مجموع 235 نماینده گرفت تا بررسی این لایحه به درستی به بعد از انتخابات موکول شود.  

 اگر راي منفي مجلس به لايحه دولت بلوغ سياسي کشور را به عقب مي اندازد ، اگرآن چنان که سخنگوی دولت گفت، چهار میلیون نوجوان ۱۵ ساله  از شرکت در انتخابات محروم مي شوند؛ اگر حق رای در این مقطع سنی، یادگار امام و انقلاب است ؛ و اصلا اگر 15 عدد انقلاب است ! پس  تغییر مکرر  سن رای ، به اقتضاي حال دولت  ها چه معنايي دارد . اگر معنای آن عوام فریبی و توهين به  راي اولي ها  نیست،  پس چیست .  این درست که باید کلاه به احترام 15 ساله ها برداشت ؛ اما آیا از خود پرسیده ایم فردا چه کسانی از نردبانی که آنها امروز خواهند ساخت ، بالا می روند . آن هم به نام انقلابی که عمده ترین پیام اش حفظ کرامت انساني است .

به گمانم سال 80 یا 81 بود. دور دوم خاتمی . مهندس حجتی وزیرجهاد بود و اسکندری وزیرجهاد فعلی، مشاور . خریدهای تضمینی خرما درجریان بود و محصول تحویلی از کشاورز، محل نگهداری می خواست. سردخانه ها کفاف نمی داد و حتی انبارهای آفتاب گیر تعاون روستایی انباشته از محصول بود. انبارهای پیاز و سیب زمینی و خرما و گندم مشترک بود و گاه حتی بی در و پیکر و سرباز . بوی گند پیازهای کهنه ، بیابان های اطراف را برداشته بود. بیم آن می رفت که ده ها هزار تن خرمای شاهانی فارس هم خوراک کرم و بید و موش و گنجشک شود .  

 نامه ای نوشتیم به وزیر جهاد . به نمایندگی از صادرکنندگان و خرماکاران جهرمی . با لحن هشدار .  تیتر 1 روزنامه ابرار شد . چشم  کسی به دست نوازش گر دولت نبود. تصمیم ، تصمیم موجه اقتصادی بود. بی ریالی هزینه برای دولت . کشاورزان پی گیر بودند تا سازمان تعاون روستایی زودتر مزایده  فروش برگزار کند ؛ تا خرماها را بخرند و صادر کنند و به گمانم توقع زیادی نبود . رمضان بود و اوج مصرف در کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس .  برد – برد به قول سیاسیون . بی منت و بی گفت وگو . 

یکی دو هفته در ساختمان 20  طبقه وزارت جهاد بالا و پایین رفتیم . از این اتاق به آن اتاق . طرح توجیهی بردیم . وقت ملاقات با معاون وزیر گرفتیم  اما تعلل کردند و مانع تراشیدند. دست آخر گفتند که نامه تان گم شده است . گفتند که مامورند و معذور. مسوول اند و  بی اختیار. 4-3  ماه بعد خرماها سر از شیره پزی و دامداری و بیابان ها در آورد .   

حالا آن روزها گذشته و آن دولت جا به این دولت داده است . مشاور دیروز،  تکیه بر صندلی وزارت در جهاد کشاورزی امروز زده است . موضوع خرما کهنه و شاید دل آزار شده .  دور، دور سیب زمینی است .  کسی پیدا شده و 300 هزار تن محصول را از چرخه نابودی خارج کرده  و الگوی اصلاح مصرف داده است . خوب،  تا این جا  احسنت ! صد آفرین ! حبذا ! اصلا همه یکصدا به افتخار آقای وزیر هورا ! براوو!  

حالا  بگذارید ادامه راه را با فرضیات ذهنی  شما - آقای وزیر - پیش برویم: " توزیع سیب زمینی رایگان، تبلیغات انتخاباتی نیست ؛ کار از تابستان - تیر ماه -  کلید خورده  و به امروز رسیده است ." قبول جناب وزیر ! رفتارها کمی تا قسمتی سیاسی است ؛ اما کدام حرکت در این مملکت سیاسی نیست . این چه بسیج امکاناتی است که 9-8 ماه است در کار توزیع اید و هنوز اندر خم یک کوچه . چرا آن زمان در سکوت خبری و امروز در هیاهوی تبلیغاتی .چرا فقط حجم اندکی از آن صادر شد. آگهی مزایده فروش را کی اعلام کردید . هزینه گزاف خرید و  انبارداری را از جیب کدام ملت پرداختید . سیب زمینی های جوانه زده را چه می کنید .

بگذریم.  از دولتی که توزیع هدیه روزخبرنگار در آن از 17 مرداد گذشته تا  بهار انتخابات زمان می برد، چه توقعی است. کاش یک بار دیگر با همان اعتماد به نفس آن روز به جمع خبرنگاران بیایید و به جای متهم کردن ها شجاعانه اعتراف کنید؛ اعتراف به اینکه معمای توزیع سیب زمینی رایگان چندان هم رازآلود نیست . زخم کهنه ای است که دربی مدیریتی و بی کفایتی شخص شما سر باز کرده است .